Posted by Thật ra, cái lò đào tạo Arsenal ấy, hồi xưa tôi cũng không để ý nhiều đâu. Cứ nghĩ bóng đá hiện đại bây giờ, tiền là trên hết, ai có tiền thì mua về ngôi sao thôi, chứ tự đào tạo được mấy người mà thành công rực rỡ. Nhưng mà rồi, cứ xem đi xem lại, tôi bắt đầu thấy nó có gì đó không đúng lắm.
Hồi ấy, cỡ dăm ba năm trước, tôi cứ ngồi xem mấy trận đấu của Arsenal. Cứ mỗi lần có một gương mặt trẻ nào đó mới toanh, mà đá không tồi chút nào, thì tôi lại tự hỏi. Ban đầu là một hai người, xong rồi nó cứ liên tục xuất hiện. Từ Saka, Smith Rowe, Martinelli, rồi sau này là những cái tên mới hơn nữa. Tự dưng trong đầu tôi lóe lên một suy nghĩ: “Ủa, sao cái đội này cứ liên tục có ‘măng non’ chất lượng vậy ta?”. Nó không phải là kiểu may mắn một hai đứa, mà là cả một hệ thống cứ đều đặn sản sinh ra.
Thế là tôi bắt đầu để ý hơn. Cái này không phải kiểu đi tìm tài liệu trên mạng hay gì đâu nha, mà là kiểu mình cứ tự xem, tự ngẫm thôi. Mỗi trận đấu, tôi không chỉ nhìn vào kết quả, mà tôi cố gắng để ý xem cái đội hình họ ra sân có bao nhiêu cầu thủ trẻ, họ đá có khớp với nhau không, có sự gắn kết gì đó không. Rồi tôi theo dõi tin tức giải trí về mấy đứa nhỏ này, kiểu xem chúng nó sống thế nào, tập luyện ra sao. Cứ thế mà tôi tích góp được chút ít “ghi chép” trong đầu mình.
Tôi nhận ra một điều cốt lõi: ở Arsenal, họ không chỉ nhìn vào cái chân đá bóng giỏi. Mà họ nhìn vào cả cái đầu của thằng bé nữa. Cái đó quan trọng lắm. Một thằng nhóc có kỹ thuật tốt, nhưng thái độ chán đời, lười biếng hay không có tố chất lãnh đạo, tinh thần thép, thì coi như vứt. Hồi đầu, tôi cứ nghĩ chắc là kỹ năng là trên hết. Nhưng sau này mới thấm, kỷ luật và tính cách mới là cái quyết định đi xa được hay không.
Họ có một cái hệ thống mà nó cứ xoay vòng như thế này: chọn lọc từ bé tí tẹo, không phải chỉ ở London mà cả ở những vùng lân cận. Tôi cứ tưởng họ tuyển cầu thủ như đi chợ, ai giỏi thì lấy. Ai dè, họ đào sâu vào từng gia đình, từng hoàn cảnh của mấy đứa nhỏ. Cái này tôi nghe loáng thoáng từ mấy ông bạn mê bóng đá kể lại, xong mình tự nghiệm ra. Họ muốn biết cái nền tảng gia đình có vững không, có ủng hộ con đường của thằng bé không. Cái đó thực sự là một cái nhìn rất xa.
Rồi đến cái cách họ huấn luyện. Tôi thấy thế này, ở Arsenal, mấy đứa nhỏ không phải cứ vào là được bơm lên đội một ngay. Mà họ có lộ trình rõ ràng, từng bước từng bước một. Đá đội U18, rồi U23, rồi cho đi mượn, rồi mới lên đội một nếu đủ trình độ. Nó không phải là kiểu “mì ăn liền”, mà là một quá trình vun trồng rất kỹ càng. Đồng thời, họ cho mấy đứa nhỏ một cái môi trường mà ở đó, chúng nó được phép sai lầm, được thử và được học hỏi. Cái đó là quan trọng nhất. Áp lực nó ít hơn, mấy đứa nó dám thể hiện mình hơn.
Ví dụ như Saka ấy. Hồi mới lên, đá còn vụng về lắm, nhưng mà cứ được tin tưởng. Cứ trận này qua trận khác, đá đi đá lại, sai rồi sửa, sửa rồi lại đá. Cứ thế mà tiến bộ. Nếu ở đội khác, có khi đã bị tống ra ngoài rồi. Đó là cái mà tôi gọi là sự kiên nhẫn và tầm nhìn dài hạn của họ. Họ chấp nhận đầu tư thời gian, không nóng vội. Cứ để mấy đứa nhỏ nó tự lớn, tự trưởng thành, không ép chín.
Và một điểm nữa mà tôi để ý, đó là cái tinh thần “Arsenal” mà họ truyền cho lũ trẻ. Nó không chỉ là đá bóng, mà là một cái văn hóa. Từ cách đối xử với đồng đội, với huấn luyện viên, cho đến cách họ đại diện cho câu lạc bộ. Mấy đứa nó cứ lớn lên trong cái văn hóa đó, thấm nhuần nó từ bé. Rồi khi lên đội một, cái sự gắn kết, sự hiểu ý nhau nó không chỉ từ trên sân, mà còn ở ngoài đời nữa. Kiểu như chúng nó đã là anh em một nhà từ rất lâu rồi.
Cuối cùng thì, nhìn vào cái lò đào tạo của Arsenal, tôi mới thấy hóa ra thành công nó không phải cứ mua thật nhiều ngôi sao là xong. Mà nó là một quá trình chăm sóc, vun trồng từ những hạt mầm bé nhỏ nhất, với sự kiên nhẫn, tầm nhìn và một cái triết lý đúng đắn. Nó giống như mình trồng cây vậy, phải có đất tốt, nước đầy đủ, nắng vừa phải, rồi cứ từ từ mà cây nó lớn thôi, chứ có ép nó ra trái ngay được đâu. Đó là cái bí quyết mà tôi tự mình tìm ra được sau bao nhiêu năm theo dõi, không có gì cao siêu đâu, chỉ là những cái rất đời thường mà thôi.